In de Duitse Eifel en de Belgische Ardennen, niet ver bij Nederland vandaan, zijn een paar interessante geologische fenomenen te bewonderen die leuk zijn om eens te bezoeken. GW bezocht onlangs 'der Brubbel', een koudwatergeiser (ook wel 'valse geiser' genoemd). Ook al ziet het er niet zeer spectaculair uit, op zich is dat best bijzonder en als je de werking begrijpt wordt het meteen interessanter. 


Geiser
Een 'normale' geiser werkt op basis van hitte: Water wordt stoom en de stoom perst het water krachtig uit de grond omhoog

De geisers die bekend zijn (bijvoorbeeld uit IJsland of Yellowstone Park) zijn allemaal heetwatergeisers. Water infiltreert daar de ondergrond en komt in de diepte in een hete laag terecht op een plek waar de aardkorst vrij dun is. De hitte komt uit de mantel van de aarde waar het gesteente gesmolten is. Door de hitte gaat het water koken en wordt het stoom. Bij normale druk zou 1 liter water kunnen veranderen in 1700 liter stoom. Het zet dus enorm uit. Diep onder de grond is de druk echter hoger en de hoge druk voorkomt dat het water zo sterk uitzet. Het wordt wel warm en zet een beetje uit en stijgt daardoor richting de oppervlakte. Naarmate het water verder stijgt neemt de druk af en kan het steeds verder uitzetten. Bijna aan het oppervlak gekomen wordt het water volledig stoom en duwt het het bovenliggende water met een enorme kracht de grond uit. Hierna duurt het even voordat het water in de diepte weer op kookpunt is gekomen, daarna herhaalt het proces zich weer. Het gevaar zit hier in de hitte van het water.


De koudwatergeiser in de plaats Wallenborn in de Vulkaaneifel werkt anders. Ook daar spuit water op regelmatige tijden (om de 35 minuten) onder grote kracht de grond uit (tot een hoogte van ongeveer 4 meter), maar dit water is koud. Hier speelt stoom geen rol. Hoe valt dit fenomeen te verklaren?

CO2%20kringloop
Er bestaat een koolstofkringloop (die op te delen is in een organische en een anorganische tak). Om een lang en chemisch verhaal kort te maken: CO2 uit de lucht wordt gebonden en komt uiteindelijk weer als CO2 vrij in magmakamers onder de grond. Vanuit daar probeert het CO2 naar de oppervlakte te ontsnappen

Zo'n 40 meter onder de grond ontmoet het grondwater een CO2-houdende laag. Dit gas lost op in het water, hierdoor wordt het water iets lichter. Water op grote diepte is meestal echter koud en heeft vaak een grotere dichtheid dan iets warmer water. Ondanks het gas dat aan het oplossen is in het water blijft het water een tijdje lang zwaarder dan het water dat hoger in de grond zit, puur door het verschil in temperatuur. Er komt een moment dat er zoveel gas in het water zit opgelost dat het water lichter is geworden dan het water dat erboven zit, het begint te stijgen. Tijdens de stijging neemt langzaam de druk af, waardoor het gas belletjes gaat vormen die door de afnemende druk ook nog gaan uitzetten. Naarmate het water hoger stijgt neemt de druk nog verder af en versnelt dit proces zich. Uiteindelijk zullen de gasbellen dermate gaan uitzetten dat ze een laagje water met grote kracht uit de bron lanceren.

Het uitbarsten gaat in verschillende fases: de eerste is vrij heftig, maar kort. Het water kan 4 meter hoog komen en dit gebeurt gedurende zo'n 10 seconden. Daarna bubbelt het troebele water nog een paar minuten na. Aan dit bubbelen ontleent het zijn naam 'der Brubbel'. Het lijkt alsof het water kookt, maar dit is niet zo. Het water zelf is rond de 9 graden Celsius. Het zijn de gasbellen die uit het water ontsnappen die doen lijken of het kookt.


Er is overigens nog een koudwatergeiser in de Eifel bij de plaats Andernach die een spectaculaire hoogte van zo'n 60 meter weet te bereiken. Helaas was dat iets dat we pas ontdekten toen we thuis waren. Hij staat inmiddels op het verlanglijstje...
stoerecurry: Boeiend blog
Most people do not listen with the intent to understand, they listen with the intent to reply.
Op 08-04-2014 9:07:31 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
psixty4: COOL!!
Ben benieuwd hoe het er daar in de winter uitziet, als het flink vriest.

It's all a figment of imagination!
Op 08-04-2014 11:23:21 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sar:
psixty4:
COOL!!
Ben benieuwd hoe het er daar in de winter uitziet, als het flink vriest.



Dan krijgt het woord ijsfontein een letterlijke betekenis.
Leef niet je droom, maar leef het doorzien van die droom!
Op 08-04-2014 13:44:15 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Chris de Boden: Ik ben in 2005 in de Duitse Eiffel geweest, ik herinner mij dat daar een 3 tal vulkanische meren waren. Mijn ouders moeten daar nog foto's van hebben, ik zal vanmiddag dit eens aan mijn moeder vragen.

Gaat hierom:


Was echt heel mooi daar, mooie streek, zou er zo willen wonen

Linux=Technisch lego voor volwassenen. Project SteviaLX 1404 v1.0
Op 09-04-2014 1:42:22 | Kudos: 1 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2017Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden